Skip to main content

1-dars. Python dasturlash tiliga kirish

Dars maqsadlari:​

  • Dasturlash tillarining turlari: Compiler va Interpreter o'rtasidagi farqni tushuntirish.
  • Python dasturlash tilining asosiy ma'lumot turlari (data types) bilan tanishish.
  • Python dasturlash tilidagi primitive turlarni (int, float, bool, str) o'rganish.
  • print va input funksiyalarini ishlatishni o'rganish.

Compiler va Interpreter​

Compiler​

Compiler dasturlash tilini mashina tiliga to'liq o'giradigan dastur. U dastur kodini bir marta o'qiydi va barcha xatolarni aniqlab, mashina kodini hosil qiladi. Bunga misol sifatida C va C++ tillarini keltirish mumkin.

Foyda: Dastur ishga tushganda tez ishlaydi, chunki kod bir marta o'giriladi.

Kamchilik: Dastur kodida har qanday o'zgarish bo'lsa, uni qaytadan o'girish kerak.

Interpreter​

Interpreter esa dastur kodini qatorma-qator o'qiydi va har bir qatorni to'g'ridan-to'g'ri bajaradi. Bunga Python, Ruby va JavaScript tillarini misol qilib keltirish mumkin.

Foyda: Dasturchi kodni to'g'ridan-to'g'ri bajarib ko'rishi mumkin, bu esa tezda xatolarni tuzatishga yordam beradi.

Kamchilik: Dastur ishga tushganda, u sekinroq bo'lishi mumkin, chunki har bir qatorni o'qib bajaradi.

Python dasturlash tilining ma'lumot turlari​

Python dasturlash tilida ma'lumotlar turli shakllarda bo'lishi mumkin. Keling, eng asosiy turlar bilan tanishamiz.

Integer (int)​

Bu butun sonlar, masalan, 1, 2, -3 va h.k.

a = 5
b = -10
print(a + b)  # Natija: -5

Float​

Bu kasr sonlar, masalan, 3.14, -0.5, va h.k.

pi = 3.14
radius = 2
area = pi * radius ** 2
print(area)  # Natija: 12.56

Boolean (bool)​

Bu mantiqiy qiymatlar, ya'ni True yoki False.

is_raining = False
if is_raining:
    print("Yomg'ir yog'moqda!")
else:
    print("Havoning yaxshi!")

String (str)​

Bu matnli ma'lumotlar, masalan, "Salom, dunyo!".

name = "Ali"
greeting = "Salom, " + name + "!"
print(greeting)  # Natija: Salom, Ali!

print funksiyasi ekranga ma'lumot chiqarish uchun ishlatiladi.

print("Bu Python dasturlash tili.")

input funksiyasi​

input funksiyasi foydalanuvchidan ma'lumot olish uchun ishlatiladi.

user_name = input("Ismingizni kiriting: ")
print("Salom, " + user_name + "!")

Amaliy misollar​

Misol 1: Foydalanuvchidan son qabul qilish va uning kvadratini hisoblash​

number = float(input("Sonni kiriting: "))
print("Sonning kvadrati:", number ** 2)

Misol 2: Ikki raqamni qo'shish​

num1 = float(input("Birinchi raqamni kiriting: "))
num2 = float(input("Ikkinchi raqamni kiriting: "))
print("Natija:", num1 + num2)

Tushunarsiz joylarga izohlar​

  • Ma'lumot turi (data type): Dasturda o'zgaruvchining qaysi turdagi ma'lumotni saqlashini belgilaydi.
  • Primitive turlar: Dasturlash tilida oddiy ma'lumot turlari. Python-da bu turlar int, float, bool, va str.

Xulosa​

Bugun biz Python dasturlash tiliga kirish qildik va dasturlash tillari o'rtasidagi farqlarni o'rgandik. Shuningdek, Pythonning asosiy ma'lumot turlarini, print va input funksiyalarini ko'rib chiqdik.