Skip to main content

4-dars. Algoritm nima. Chiziqli algoritm. Flowgorithm bilan ishlash

Darsning maqsadlari:​

  • Algoritm nima?
    • Algoritm tushunchasini tushunish.
    • Algoritm tuzishda asosiy qoidalar va qadamlarni bilib olish.
    • Algoritmlar qanday ishlashini tushunish va amaliy qo‘llash.
  • Ma'lumot Turlari (Data Types)
    • Ma'lumot turlari nima ekanligini tushunish.
    • Turli xil ma'lumot turlarini o'rganish va farqlarini bilib olish.
  • *Arithmetic Operators (+, -, /, , &)
    • Arifmetik operatorlar nimaligini va ularning ishlash usullarini tushunish.
    • Operatorlar yordamida oddiy arifmetik amallarni bajarishni amaliy mashqlar orqali mustahkamlash.
  • Chiziqli Algoritm
    • Chiziqli algoritm tushunchasini to'liq tushunish.
    • Har bir qadamni batafsil va tushunarli izohlash.
    • Amaliy va nazariy tomondan mukammal yondashish.
  • Flowgorithm bilan ishlash
    • Flowgorithm nima ekanligini tushunish va qanday ishlashini o'rganish.
    • Flowgorithm interfeysi bilan ishlashni o'rganish.
    • Chiziqli va tarmoqlangan algoritmlarni vizual shaklda yaratish.

Algoritm nima?

Balki, siz “algoritm” so‘zini o‘qib, biroz qo‘rqinchli yoki murakkab narsa deb o‘ylayotgandirsiz? Aslida, algoritmlar doimo bizning hayotimizda bor va ular matematikani yaxshi bilish shart emas! Masalan, nonushta tayyorlashda ham algoritm qo‘llaymiz: birinchi navbatda idishni tayyorlaymiz, keyin tuxumni qovuramiz, so‘ngra tuz sepamiz. Bu ham bir algoritm!

algorithms_7_1024x1024.webp

Asosiy tushuncha:​

Algoritm — bu qandaydir muammoni hal qilish uchun qadamma-qadam berilgan ko'rsatmalar yig'indisi.

Algoritmning oddiy ta'rifi:​

Algoritmni shunday tasavvur qiling: bu xuddi Google Maps (xarita ilovasi)da manzilga yetib borish yo‘nalishini ko‘rsatib beruvchi yo‘l xaritasi. Manzilingizga borish uchun qanday burilishlar qilish kerakligini xaritada aniqlaysiz, to‘g‘rimi? Algoritm xuddi shunday: u bizga maqsadga qanday yetishishni ko‘rsatadi.

Misol: Tuxumli nonushta algoritmi:

  1. Yana uyquga ketishdan voz kechish (bu, ehtimol, eng qiyin qadam, lekin muhim).
  2. Oshxonaga borish.
  3. Tuxumni sovutgichdan olish.
  4. Idishni olovga qo'yish.
  5. Tuxumni idishga qovurish.
  6. Tuz va murch sepish.
  7. Non bilan yeyish.
  8. Ha, keyin yana bir chashka qahva :)

different-cooking-time-readiness-stages-260nw-2174887437.webp

Algoritmning muhim xususiyatlari:​

  1. Aniq qadamlar: Algoritmdagi har bir qadam aniq bo‘lishi kerak. Misol uchun, sizga kimdir aytsa: "biror-bir ish qil", bu noto‘g‘ri. Agar "qahva qaynat" deb aytsa, u holda bu aniq ko'rsatma.

  2. Cheklanganlik: Algoritm cheksiz davom etmaydi. Har bir algoritm oxirida maqsadga yetish kerak.

  3. Natijaviylik: Har bir algoritm muayyan natijani ko‘rsatishi kerak. Bizning qahva algoritmimiz oxirida issiq qahva paydo bo'lishi kerak!

Algoritmlarni tasniflash:​

Algoritmlar ham har xil bo'ladi. Misol uchun, ular turli usullarda ishlaydi:

  1. Takrorlovchi algoritmlar (Iteratsion): Biror bir qadamni qayta-qayta bajaradi. Xuddi doimiy qo'ng'iroq bo‘lgandek.
  2. Rekursiv algoritmlar (Recursive): Algoritm o‘z ichida o‘zini qayta chaqiradi.

Misol: Tasavvur qiling, bir do‘stingizga qandaydir murakkab mavzuni tushuntirmoqchisiz. Agar do‘stingiz tushunmasa, nima qilasiz? Har safar biroz tushuntirib, keyin tushunmagan joyini yana qayta tushuntirasiz. Bu takrorlovchi jarayon – bu iteratsion algoritmdir!

Algoritm va dasturlash:​

Algoritmlar dasturlashning asosiy qismi hisoblanadi. Har qanday dastur bir algoritmga asoslanadi. Hatto Instagram’dagi sizga qiziq bo'lgan postlarni ko'rsatadigan dastur ham aslida bir algoritmdir. Shunchaki "like" bosish ham algoritmda ko‘zda tutilgan jarayon!

Algoritm yaratishda asosiy qadamlar:​

  1. Muammoni aniqlash: Eng avvalo, qanday muammoni hal qilishingiz kerakligini tushunib olishingiz kerak.
  2. Algoritm yozish: Har bir qadamni aniq yozing. U qadamma-qadam ishlashi kerak.
  3. Sinab ko‘rish va optimallashtirish: Algoritm qanday ishlayotganini tekshiring. U sekinmi yoki tezmi? Samaralimi?

Misol: Siz telefoningizni qidiryapsiz. Lekin uni topolmayapsiz. Algoritm quyidagicha bo‘ladi:

  1. Avval sumkangizni tekshiring.
  2. U yerda topmasangiz, xonangizni ko‘ring.
  3. Topa olmasangiz, do‘stingizdan qo‘ng‘iroq qilishni so‘rang.

Xulosa:​

Algoritmlar – biz har kuni bilib-bilmay foydalanadigan narsalar. Ular nafaqat dasturlashda, balki kundalik hayotimizda ham katta rol o‘ynaydi. Har safar muammo hal qilishda qadamlar qo‘yib ishlayotganingizda, siz aslida algoritmdan foydalanasiz!

Ma'lumot Turlari (Data Types)

Ma'lumot Turlari nima?​

Tasavvur qiling, siz do'konidasiz va sotuvchiga qarab "Shirinlik bormi?" deb so'raysiz. Sotuvchi javob berishingiz kerak, lekin javobi qanday bo'lishi mumkin? Ehtimol, "Ha" yoki "Yo'q". Bu shirinlik borligi yoki yo'qligi haqidagi oddiy ma'lumotdir. Dasturlashda ham aynan shunday oddiy ma'lumotlar turli turlarga bo'linadi. Biz bunday ma'lumotlarni data types, ya'ni ma'lumot turlari deb ataymiz.

Ma'lumot turlari bizga qanday turdagi ma'lumotlar bilan ishlayotganimizni bildiradi. Dasturda turli ma'lumot turlari bo'lishi mumkin: matnlar, sonlar, haqiqiy va h.k.

Asosiy Ma'lumot Turlari​

Quyida ko'p uchraydigan ma'lumot turlari keltirilgan:

Butun Sonlar (Integer)​

stock-vector-integers-numbers-set-in-mathematics-2084081395.jpg

Butun sonlar - bu musbat va manfiy sonlar (nol ham kiradi). Tasavvur qiling, siz futbol jamoasi a'zolarining yoshini sanayapsiz. Bu raqamlar butun sonlar bo'ladi. Masalan: 18, 21, 25 va hokazo.

Misol: "Futbol jamoangizda 11 ta o'yinchi borligini eslaysizmi? Ularning hammasi butun sonlardir"

Haqiqiy Sonlar (Float/Decimal)​

r54xYPhTCu342XKUHLFCiU.jpg

Haqiqiy sonlar - bu kasr sonlari, masalan 3.14 yoki 7.89.

Misol: "Shirinlik do'koniga borib, 3.5 kg shokolad sotib oldingiz. Bu son butun son emas, bu - kasrli son!"

Matnlar (String)​

String_example.png

Matnlar - bu belgilar ketma-ketligi, masalan, "Salom" yoki "Bugun chiroyli kun". Har safar biror matn yozganingizda, kompyuter buni matn (string) deb tushunadi.

Misol: "Telefoningizdagi kontaktlar ro'yxati. Har bir ism matn sifatida saqlanadi. 'Ona', 'Do'st', 'Superman', 'NT Domla' - bularning hammasi matnlar."

Mantiqiy Qiymatlar (Boolean)​

360_F_571582472_q6ecgCS26M7IejM3E8T5lCyAEdiTTfTy.jpg

Mantiqiy qiymatlar - bu to’g’ri yoki noto'g'ri qiymatlar. Masalan, siz "bu haqiqatan ham rostmi?" deb savol berganda, javob faqat "Ha" yoki "Yo'q" bo'lishi mumkin. Bu boolean qiymat hisoblanadi.

Misol: 'Bildirishnomaga ruxsat beradizmi?' - Ha yoki Yo'q bilan javob berasiz!

Ma'lumot turlari va ularning hayotimizdagi roli​

Nechta o'tish kerak?​

Tasavvur qiling, siz poyezdda ketayapsiz va stansiyaga kelganingizni sanayapsiz. Bu butun sonlar bilan ishlash. Siz "1-stansiya", "2-stansiya" deb sanaysiz.

Aslidan ham "PI" qiymati nima?​

Bir kuni matematik sizga "PI" ning qiymatini so'rasa, siz unga 3.14159 deysiz. Bu kasr son (float). Haqiqiy dunyoda PI kabi ko'plab raqamlar kasrli sonlardir.

Dunyodagi ism va familiyalar​

Dunyodagi har bir insonning ismi bor. Bu nomlar matn (string) shaklida saqlanadi. Har safar o'zingizning ism yoki email manzilingizni kiritganingizda, bu aslida matn sifatida ishlatiladi.

Ha yoki Yo'q​

Uyda sizdan "Futbol o'yinini ko'rdingizmi?" deb so'rashganda, siz "Ha" yoki "Yo'q" deb javob berasiz. Bu mantiqiy qiymat (boolean) bo'ladi. Dasturlashda ham biz juda ko'p holatda faqat ikki xil qiymat bilan ishlaymiz: to’g’ri yoki noto'g'ri.

Nima uchun ma'lumot turlari muhim?​

Ma'lumot turlari yordamida kompyuterga biz kiritayotgan ma'lumotlarning turini aniq belgilab beramiz. Kompyuter qaysi turdagi ma'lumotni qanday ishlatish kerakligini tushunishi kerak, aks holda bizning dasturlarimiz noto'g'ri ishlaydi.

Xulosa​

Ma'lumot turlari dasturlashning muhim qismi hisoblanadi. Har bir ma'lumot turi turli xilda ishlatiladi va ular o'zlarining maxsus xususiyatlariga ega. Sizning kompyuteringiz turli xil ma'lumot turlarini aniq bilishi va ularni to'g'ri boshqarishi kerak. Shu sababli, dasturlashda ma'lumot turlari bilan to'g'ri ishlash juda muhim.

Arithmetic Operators (+, -, /, *)

Tasavvur qiling: qo'shish, ayirish, bo'lish va ko'paytirish bilan nafaqat matematik misollarni yecha olasiz, balki hayotingizni ancha qulaylashtiruvchi hisob-kitoblarni osonlik bilan bajarasiz. Shunaqa oddiy narsami? Albatta, ha! Lekin bu juda zaruriy qism.

Operatorlar haqida o'ylaganda, hayotingizda ko'p duch keladigan oddiy narsalarni tasavvur qiling: do'konda mahsulotlar narxini qo'shish, masofani bo'lish, vaqtni ayirish... Bu barcha oddiy misollar aslida operatorlarning haqiqiy hayotdagi ishlashi hisoblanadi!

Arifmetik operatorlar nima?​

Arifmetik operatorlar matematik amallarni bajarish uchun ishlatiladigan belgilardir. Siz bular bilan kundalik hayotingizda doim duch kelasiz, lekin endi ularni matematik emas, texnik nuqtai nazardan o'rganamiz.

1. Qo‘shish operatori (+)​

Qo'shish – matematikaning eng oddiy va tanish operatori hisoblanadi. Bu operator ikkita qiymatni birlashtiradi va ularning yig'indisini hisoblaydi.

Misol: Tasavvur qiling, do'stlaringiz bilan kinoga bordingiz va barchangiz chiptalar uchun pul yig'ishingiz kerak. 1-bosqich: sizda 10 dollar bor. Do'stingiz esa 15 dollar qo'shadi. Shunda jami qancha pulingiz bor? Albatta, 25 dollar! Qo'shish jarayoni shu.

2. Ayirish operatori (-)​

Ayirish ham o'z-o'zidan tushunarli: bu operator ikkita qiymatni olib, ularning orasidagi farqni hisoblaydi.

Misol: Shunaqa vaziyatni tasavvur qiling: sizning pulingiz 50 ming so'm, lekin siz fast foodga borib 15 ming so'm sarflaysiz. Qancha pul qoldi? Ha, to'g'ri, 35 ming so'm. Ayirish shu tariqa ishlaydi.

3. Ko‘paytirish operatori (*)​

Ko'paytirish ikki sonni bir-biriga ko'paytirish uchun ishlatiladi. Bu operator yordamida biror narsani bir necha marta takrorlash mumkin.

Misol: Do'stlaringiz bilan o'yin o'ynayapsiz. Har bir do'stingizga 2 dona shirinlik berishni rejalashtirdingiz va sizda 5 do'st bor. Shirinliklar soni qancha bo'ladi? To'g'ri! 5 * 2 = 10 dona shirinlik kerak bo'ladi.

4. Bo‘lish operatori (/)​

Bo'lish operatori bir qiymatni boshqasiga bo'lish uchun ishlatiladi. Bu operator yordamida sonlarni teng qismlarga ajratish mumkin.

Misol: Sizda 100 ta shirinlik bor va siz uni 4 ta do'stingizga teng taqsimlamoqchisiz. Qanchadan shirinlik berasiz? 100 ni 4 ga bo'lamiz va javob 25 bo'ladi.

5. Modulus yoki qoldiq operatori (%)​

Bu operator ikki sonni bo'lgandan keyin qolgan qoldiqni qaytaradi.

Misol: Masalan, sizda 11 ta olma bor va 4 do'stingizga teng taqsimlashni istaysiz. Agar 11 ni 4 ga bo'lsak, har bir do'stingizga 2 ta olma berasiz va sizda 3 ta olma qoldi. Mana shu qolgan 3 qoldiqni modul (qoldiq) operatori bilan topamiz.

Operatorlar va hayotdagi muammolar​

Agar operatorlar haqida o'ylasak, ular hayotda ko'p vaziyatlarda yordam beradi. Masalan:

  • Qo‘shish: Hisobingizdagi summalarni birlashtirish.
  • Ayirish: Xarajatlaringizni aniqlash.
  • Ko‘paytirish: Qancha miqdorda biror mahsulot ishlab chiqarish kerakligini bilish.
  • Bo‘lish: Resurslarni teng taqsimlash.

Xulosa​

Arifmetik operatorlar bizning kundalik hayotimizning ajralmas qismi hisoblanadi. Ular yordamida nafaqat matematik masalalarni yechamiz, balki real hayotda ham ko‘plab muammolarni hal qilamiz.

Chiziqli Algoritm

Chiziqli Algoritm Nima?​

Linear-Search-algorithm-banner-(1).webp

Algoritmlar olamida biz har xil turlari bilan tanishamiz: ba'zilar juda qiziqarli (haqiqatan ham!), ba'zilar murakkab (boshni qotiradigan 🤔). Lekin chiziqli algoritm ulardan biri emas, chunki bu eng oddiylaridan biri hisoblanadi.

Chiziqli Algoritm tushunchasi:​

Chiziqli algoritm – bu algoritmni ishlash jarayoni o'zgarishsiz, bir xil ketma-ketlikda amalga oshiriladigan qadamlar to'plami. Algoritm qanday bo'lsa, shunday ketma-ketlikda bajariladi.

Odatda, nonushta qilishni qanday tasavvur qilasiz? Chiziqli algoritm kabi: bir qadamni tugatib, keyingi qadamga o'tasiz. Misol keltirsak:

  1. Nonni ol.
  2. Pechga qo'y.
  3. Pechni yoq.
  4. Nonni chiqarib, ustiga asal sur.
  5. Yechim: Nonushta tayyor!

Chiziqli algoritm xuddi mana shunaqa: har bir qadam aniq va birin-ketin amalga oshiriladi. Bu yerda hech qanday tarmoqlanish yoki murakkab aylanishlar yo'q.

Fun fact:​

Qanday qilib chiziqli algoritm ishlaydi?​

Chiziqli algoritmlar faqat bir yo'nalishda ishlaydi. Bu degani, har bir qadam aniq ketma-ketlikda bajariladi va orqaga qaytib yoki tarmoqlanib yangi yo'nalishlar tanlanmaydi. Misol uchun, maktabga borish jarayonini olaylik:

  1. Uyg'onish.
  2. Maktabga borish.
  3. Darslarga kirish.
  4. Uyga qaytish.

Bu jarayonlar bir-biridan ketma-ket ajralib turadi. Agar 3-qadamni bajarmasangiz, 4-qadamga o'ta olmaysiz.

Chiziqli algoritmning dasturlashdagi o'rni​

Dasturlashda chiziqli algoritmlar juda ko'p ishlatiladi. Masalan, ro'yxatdagi barcha elementlarni birma-bir ko'rib chiqish jarayoni - bu chiziqli algoritm. Har bir elementni ko'rib chiqish uchun ketma-ket qadamlar bajariladi, masalan:

# Ro'yxatdagi har bir sonni ikki barobar ko'paytirish
sonlar = [1, 2, 3, 4]
for son in sonlar:
    print(son * 2)

Bu yerda biz ro'yxatni boshidan oxirigacha bir marta tekshiramiz va har bir elementni ikki barobar ko'paytirib, natijani chiqaramiz. Natija ham chiziqli tarzda hosil bo'ladi.

Dasturiy yechimni qanday yozamiz?​

Dasturlashda algoritmni yozish uchun siz har bir qadamni aniq belgilab olishingiz kerak. Misol uchun, matematik masalada chiziqli algoritm tuzish:

  • Berilgan sonlar yig'indisini hisoblash (bu ham chiziqli algoritm misoli).
sonlar = [5, 10, 15]
yigindi = 0
for son in sonlar:
    yigindi += son
print("Yig'indi:", yigindi)  # 30

Natija: Har bir qadam oddiy va ketma-ket ishlaydi. Har bir son yig'indiga qo'shilib, natijada umumiy yig'indi hosil bo'ladi.

Chiziqli algoritmlar nima uchun kerak?​

Chiziqli algoritmlar juda sodda va samarali. Bu ularning ishlash tezligini oshiradi va oddiy masalalar uchun mukammal yechim bo'lib xizmat qiladi. Agar siz biror ishni ketma-ket amalga oshirishingiz kerak bo'lsa, chiziqli algoritm bu uchun ideal yechim.

Xulosa​

Chiziqli algoritmlar dasturlashda ham, kundalik hayotda ham muhim rol o'ynaydi. Ularni o'rganish juda muhim, chunki ular dasturlashdagi boshqa murakkab algoritmlarning asosi hisoblanadi. Bu algoritmlar oddiy va tushunarli, shuningdek, qadamma-qadam bajariladi.

Flowgorithm bilan ishlash

Flowgorithm nima?​

Flowgorithm — bu vizual dasturlash vositasi bo'lib, algoritmlar yaratishda foydalaniladi. U kod yozmasdan turib, algoritmlarni diagrammalar orqali tushuntirishga yordam beradi. Boshqacha qilib aytganda, Flowgorithm bilan algoritmni kodlashning o'rniga uni rasm chizib tushuntirasiz. Bu narsa, ayniqsa, yangi o'rganuvchilar uchun juda qulay va samarali.

Flowgorithmning asosiy qismlari​

Flowgorithm diagrammalarni yaratishda foydalanadigan asosiy bloklar mavjud. Ularni tushunish, algoritmlarni yaratish jarayonini osonlashtiradi. Keling, ularni batafsil ko'rib chiqamiz:

Start va End bloklari​

Har bir dastur boshlanishi va tugashi kerak. Flowgorithmda Start va End bloklari — sizning algoritmingizning boshlanish va tugash nuqtasini belgilaydi.

Misol: Nonushta tayyorlash jarayonini olsak, Start — nonushta qilishni boshlash, End esa ovqat tugagani bilan ifodalanadi. Har qanday jarayonning boshida va oxirida muhim bloklar bo'lishi kerak!

Screenshot 2024-10-18 033435.png

Input/Output bloklari​

Bu bloklar yordamida foydalanuvchidan ma'lumot so'raysiz yoki natijalarni chiqarasiz. Input bilan siz foydalanuvchidan ma'lumot olasiz (masalan, yoshini so'rash), Output esa ekranga natijani chiqaradi (masalan, "Siz kattasiz!" deb yozish).

Process bloklari​

Bu blok orqali siz har qanday hisob-kitobni yoki amalni bajarasiz. Masalan, ikki sonni qo'shish yoki qandaydir arifmetik amal bajarish.

Misol: Process blokida X = 5 + 3 amalini bajarsak, X ning qiymati 8 ga teng bo'ladi. Agar X — sizning bank hisobingizdagi pul bo'lsa, 5 ni 3 ga qo'shish orqali yangi balansingizni topasiz.

Condition (shart) bloklari:​

Bu blok "agar/aks holda" (if/else) mantiqiy shartlarini bajarish uchun ishlatiladi. Masalan, biror sonning musbat yoki manfiy ekanligini aniqlashda ishlatiladi.

Misol: Agar siz do'konga borsangiz, Condition blokida "Agar pulim yetarli bo'lsa, olaman" qoidasi ishlaydi. Agar pul yetmasa, bu shart bajarilmaydi va do'kondan hech narsa sotib olmaysiz.

Flowgorithm interfeysi bilan tanishuv​

Flowgorithm juda oddiy interfeysga ega. Bu o'quvchilar uchun dasturiy diagrammalar yaratishni yanada osonlashtiradi. Interfeys quyidagi asosiy bo'limlardan iborat:

  • Diagramma oynasi: Bu yerda algoritmni diagramma shaklida yaratasiz.
  • Console oyna: Bu yerda dastur natijalarini ko'rasiz.
  • Tugmalar paneli: Diagrammalarni yaratishda foydalaniladigan asosiy tugmalar bu yerda joylashgan.

Flowgorithmda dastur tuzish bosqichlari​

Endi esa oddiy bir dastur yaratamiz va bosqichma-bosqich tahlil qilamiz. Masalan, biz foydalanuvchidan ikkita son so'raymiz va ularni qo'shib, natijani chiqaramiz.

1-qadam: Input yaratish.​

  • Diagramma oynasida Input blokini tanlang.
  • Foydalanuvchidan ikkita son kirishini so'rang. (Masalan, son1 va son2)

2-qadam: Process blokida qo'shish amali.​

  • Process blokini tanlang.
  • natija = son1 + son2 amalini bajaring.

3-qadam: Natijani chiqarish.​

  • Output blokida natijani foydalanuvchiga chiqaring: "Natija: " + natija.

Yakuniy natija:​

Foydalanuvchi ikkita son kiritsa, dastur ularni qo'shib, natijani chiqaradi.

Amaliyot va qo'shimcha masalalar​

Keling, bir necha qo'shimcha amaliy misollarni ko'rib chiqamiz. Bu misollar orqali biz algoritmning qanday ishlashini yana ham chuqurroq tushunamiz.

Misol: Foydalanuvchidan yoshini so'rash​

Biz quyidagi amallarni bajaramiz:

  • Foydalanuvchidan yoshini so'raymiz.
  • Agar foydalanuvchi 18 yoshdan katta bo'lsa, unga "Siz kattasiz!" deymiz.
  • Aks holda, "Siz hali kichkinasiz!" deb chiqaramiz.

Flowgorithmning afzalliklari va foydalanish joylari​

Flowgorithm o'rganuvchilar uchun juda qulay va sodda vosita hisoblanadi. Dasturchilar ko'pincha algoritmlarini tushunish uchun kod yozishdan oldin uni diagrammada chizib oladilar. Bu nafaqat kodlashni osonlashtiradi, balki dasturning qanday ishlashini vizual ravishda ko'rsatadi.

Xulosa:​

Flowgorithm — bu dasturlashni diagrammalar orqali tushuntirish vositasi bo'lib, yangi o'rganuvchilar uchun kodlash jarayonini osonlashtiradi. U bilan ishlash orqali dasturchi algoritmlarni yanada samarali va tushunarli tarzda yaratishi mumkin.

Uyga vazifa

  1. To'rt do'stingiz bor. Har biriga teng miqdorda 1000 so'm pulni tarqatmoqchisiz. Har bir do'stingizga qancha pul tegadi?
  2. Nonning narxi 2500 so'm. Agar siz 5 ta non sotib olsangiz, qancha to'laysiz?
  3. Uyda 8 litr sut bor. Agar har kuni 2 litr sut iste'mol qilsangiz, sut necha kunga yetadi?
  4. Do'konda bir dona olma narxi 1200 so'm. Agar sizda 10 000 so'm bo'lsa, necha dona olma olasiz?
  5. Ikki do'stingiz bor, siz 15 000 so'mni ularning orasida teng taqsimlamoqchisiz. Har biriga qancha pul tegadi?
  6. Bir hafta davomida har kuni 170 000 so'm ishlasangiz, hafta oxirida qancha pul ishlaysiz?
  7. Restoranda hisobingiz 85 000 so'm chiqdi. Agar 10% choychaqa qo'shsangiz, jami qancha to'lashingiz kerak bo'ladi?
  8. 3 kg go'shtning narxi 90 000 so'm. 1 kg go'shtning narxi qancha bo'ladi?
  9. 12 ta shokolad bor va ularni 3 do'stingizga teng taqsimlamoqchisiz. Har biriga nechta shokolad tegadi?
  10. Telefoningizda 120 GB bo'sh joy bor. Agar 15 GB hajmdagi dastur yuklasangiz, qancha joy qoladi?
  11. Velosipedni 20 km/soat tezlikda minayotgan bo'lsangiz, 3 soatda qancha masofa bosasiz?
  12. 5 kun davomida har kuni 1500 so'm tejab borsangiz, umumiy qancha tejaysiz?
  13. Bir kunda 2 litr suv ichsangiz, 7 kunda jami qancha suv ichasiz?
  14. Kino chipta narxi 40 000 so'm bo'lsa, siz va 3 do'stingiz uchun qancha to'laysiz?
  15. Bir yilda 12 oy bor. Agar har oy 500 000 so'm tejab borsangiz, yil oxirida qancha pul yig'iladi?
  16. Avtobusda har 15 daqiqada yangi yo'lovchi chiqadi. Bir soatda qancha yo'lovchi chiqadi?
  17. Agar siz uyda har kuni 5 soat dars qilsangiz, 10 kunda jami nechta soat dars qilasiz?
  18. 6 litr suvni 4 dona teng hajmdagi shishalarga bo'lsangiz, har bir shisha qancha suv sig'diradi?
  19. 8 kg un bilan 16 ta non pishiriladi. 1 kg undan necha dona non tayyorlash mumkin?
  20. Bir kunda 6 soat uxlasangiz, haftada jami nechta soat uxlaysiz?
  21. Do'kondan 3 ta mahsulot sotib oldingiz: biri 12 000 so'm, ikkinchisi 15 000 so'm, uchinchisi esa 20 000 so'm turadi. Jami qancha to'laysiz?
  22. Agar har kuni 10 000 so'm tejab borsangiz, 30 kunda qancha pul yig'asiz?
  23. 2 kg olma va 3 kg banan sotib oldingiz. Olmaning narxi 10 000 so'm/kg, bananning narxi esa 8 000 so'm/kg. Jami qancha to'laysiz?
  24. 5 kun davomida har kuni 35 000 so'm sarflasangiz, umumiy qancha pul ketadi?
  25. Do'stingiz bilan 105 000 so'mni teng bo'lishmoqchisiz. Har biringizga qancha tegadi?
  26. 10 ta olma 20 000 so'm turadi. Bir dona olma narxi qancha?
  27. 3 litr sutni 4 dona stakanga bo'lsangiz, har bir stakanga qancha sut sig'adi?
  28. Bir do'konda 30 000 so'mga oyoq kiyim sotib olmoqchisiz. 15% chegirma mavjud. Qancha chegirmaga ega bo'lasiz?
  29. O'rtacha tezlik 60 km/soat. 4 soatda qancha masofa bosib o'tasiz?
  30. 12 ta olma 6000 so'm turadi. 5 ta olma necha so'm turadi?
  31. Kuniga 3 marta ovqatlansangiz, 10 kunda jami nechchi marta ovqatlanasiz?
  32. 6 ta o'yinchoq bor. 2 do'stingizga teng taqsimlasangiz, har biriga nechta o'yinchoq tegadi?
  33. Poyezdning tezligi 90 km/soat. 5 soatda qancha masofa bosadi?
  34. Agar uyda 2 000 000 so'mlik ta'mirlash ishlari bo'lsa va 4 kunda tugatilsa, bir kunda qancha sarflangan?
  35. 18 ta stulni 6 ta xonaga teng taqsimlasangiz, har bir xona nechta stul sig'diradi?
  36. Bitta kitobning narxi 30 000 so'm bo'lsa, 3 ta kitob qancha turadi?
  37. 9 litr suv bor. Har bir stakan 0,25 litr. Jami nechta stakan kerak bo'ladi?
  38. Bir oyda 30 kun bo'lsa, har kuni 2 000 so'm tejash orqali oy oxirida qancha pul yig'iladi?
  39. Restoranda 4 ta taomga 60 000 so'm to'lasangiz, bitta taomning narxi qancha?
  40. 5 kunda har kuni 5000 so'm sarflasangiz, jami qancha sarflaysiz?
  41. Yozuv daftarining narxi 5000 so'm bo'lsa, 7 dona daftar qancha turadi?
  42. Bir kunda 5 litr suv iste'mol qilsangiz, bir haftada jami nechta litr suv ichasiz?
  43. Bir dona nonning narxi 3000 so'm bo'lsa, 10 dona non qancha turadi?
  44. 10 kg guruch bor. Agar har kuni 1 kg guruch ishlatilsa, guruch qancha kunga yetadi?
  45. Bir litr benzinning narxi 7000 so'm. 20 litr benzin qancha turadi?
  46. 8 kg olma bor. Har bir kilogramm 15000 so'm. Olmaning umumiy qiymati qancha?
  47. Agar sizning o'rtacha tezligingiz 50 km/soat bo'lsa va masofa 200 km bo'lsa, qancha vaqtda yetib borasiz?
  48. O'quvchilaringizga 5 ta qalam tarqatmoqchisiz. Har bir qalamning narxi 2000 so'm. Jami qancha to'laysiz?
  49. Bir oyda 31 kun bo'lsa, har kuni 4 soat dars qilsangiz, jami nechta soat dars qilasiz?
  50. 3 litr sut bor. Har bir stakan 0,5 litr. Nechta stakan sut kerak bo'ladi?
  51. Siz do'stlaringizga 24 ta konfet olib keldingiz va ularni 8 do'stingizga teng taqsimlamoqchisiz. Har biriga nechta konfet tegadi?
  52. Bir o'quvchi bir yilda 120 ta kitob o'qimoqchi. Agar u har oy bir xil miqdorda kitob o'qisa, bir oyda necha kitob o'qishi kerak bo'ladi?
  53. 10 litr suvni 5 litrli 2 ta idishga bo'lasiz. Har bir idishga qancha suv sig'adi?
  54. Bir avtomobil 100 km yo'l bosishi uchun 8 litr benzin ishlatadi. 500 km yo'l bosishi uchun qancha benzin kerak bo'ladi?
  55. Siz har oy 200 000 so'm tejaysiz. 6 oydan keyin jami qancha pul yig'iladi?
  56. Bir kunduzgi mashg'ulot 4 soat davom etadi. 5 kun davomida jami necha soat dars qilasiz?
  57. Siz bir dasturda bir soatda 20 qator kod yozasiz. Agar 8 soat ishlasangiz, necha qator kod yozasiz?
  58. Har kuni 10 000 so'mga non sotib olasiz. Bir oyda jami nechta so'm non uchun sarflaysiz? (30 kun)
  59. 5 kg meva va 3 kg sabzavot sotib oldingiz. Mevaning narxi 12 000 so'm/kg, sabzavotning narxi 8 000 so'm/kg. Jami qancha to'laysiz?
  60. Bir haftada 7 kun bor. Agar har kuni 3 litr suv ichsangiz, bir haftada jami nechta litr suv ichasiz?
  61. Siz oyda 4 ta film ko'rasiz. Bir yilda jami nechta film ko'rasiz?
  62. Siz 5000 so'mlik 7 dona daftar sotib olmoqchisiz. Jami qancha to'laysiz?
  63. Agar siz har kuni 6 000 so'm tejab borsangiz, 50 kunda jami qancha tejaysiz?
  64. Sizda 60 000 so'm bor. Do'stingizdan 15 000 so'm qarz olmoqchisiz. Jami qancha pulingiz bo'ladi?
  65. Siz har soatda 8 km piyoda yurishingiz mumkin. Agar 5 soat yuradigan bo'lsangiz, qancha masofa bosasiz?
  66. Agar bir oylik ish haqingiz 2 500 000 so'm bo'lsa, yil davomida jami qancha daromad qilasiz?
  67. Do'stingiz bilan birgalikda kinoteatrga borsangiz va har bir chipta 25 000 so'm bo'lsa, jami qancha to'laysiz?
  68. Agar siz bir oy davomida har hafta 3 ta dars o'tsangiz, oy oxiriga qadar jami nechta dars o'tasiz?
  69. 40 dona tuxumni 4 kishiga teng taqsimlasangiz, har biriga qancha tuxum tegadi?
  70. Siz bir soatda 15 dona tosh yig'asiz. Agar 6 soat davomida tosh yig'sangiz, jami nechta tosh yig'asiz?
  71. Agar har kuni ertalab 2 soat sport bilan shug'ullansangiz, 10 kunda jami nechta soat shug'ullanasiz?
  72. 300 000 so'mlik narsani sotib olish uchun 10% chegirma mavjud. Chegirmadan keyin qancha to'laysiz?
  73. Har kuni 8 soat uxlasangiz, bir yilda jami nechta soat uxlaysiz ? (365 kun)
  74. Sizda 100 000 so'm bor va har kuni 5 000 so'm sarflaysiz. Necha kunda barcha pulingiz tugaydi?
  75. Siz kuniga 12 kilometr yugurasiz. Bir oyda jami qancha masofa yugurasiz? (30 kun)
  76. 2 do'stingiz bilan 9 000 so'mlik tort sotib olmoqchisiz. Har biringiz qancha to'laysiz?
  77. Har hafta 5 ta yangi dasturiy loyiha boshlayapsiz. 10 haftadan keyin jami nechta loyiha boshlagan bo’lasiz?
  78. 20 ta konfetni 4 do'stingiz bilan teng taqsimlasangiz, har biringiz nechta konfet yeysiz?
  79. Bir mashinada 5 litr benzin bor. Agar 1 litr benzin bilan 12 km yursa, jami qancha yo'l yuradi?
  80. Agar har kuni 1000 so'm tejab borsangiz, 365 kunda qancha pul yig'asiz?
  81. Agar har kuni 6 soat kitob o'qisangiz, 30 kunda jami necha soat kitob o'qiysiz?
  82. Restoranda 4 kishiga 120 000 so'm hisob kelgan bo'lsa, har biringiz qanchadan to'laysiz?
  83. Agar sizda 15 000 so'm bo'lsa va 3 000 so'mlik 4 ta qalam sotib olsangiz, qancha pulingiz qoladi?
  84. Siz har kuni ertalab 1,5 litr suv ichasiz. 14 kunda jami qancha suv ichasiz?
  85. 40 dona qalamni 5 ta sinf o'quvchilari orasida teng taqsimlasangiz, har bir sinfga qancha qalam tegadi?
  86. Har kuni 20 000 so'm tejaysiz. 29 kundan keyin jami qancha tejagan bo'lasiz?
  87. Har bir dars 45 daqiqa davom etadi. Agar sizda 6 ta dars bo'lsa, jami nechta daqiqa dars qilasiz?
  88. 12 litr sutni 3 litrli 4 ta idishga bo'lsangiz, har bir idishga qancha sut sig'adi?
  89. Agar siz 5000 so'mga bir dona non sotib olsangiz va 10 dona olsangiz, jami qancha to'laysiz?
  90. Har oyda 200 000 so'mni 5 ta to'lovga teng taqsimlasangiz, har bir to'lov uchun qancha pul ajratasiz?
  91. Agar har kuni 5 km yugursangiz, bir yilda jami qancha kilometr yugurasiz? (365 kun)
  92. Bir do'stingiz bilan birgalikda 30 000 so'mlik kitob sotib olmoqchisiz. Har biringiz qancha pul to'laysiz?
  93. Har hafta 5000 so'm tejab borsangiz, 12 haftadan keyin jami qancha pul yig'iladi?
  94. Agar siz har soatda 60 ta sahifa kitob o'qisangiz, 3 soatda jami nechta sahifa o'qiysiz?
  95. Do'stingizga 25 000 so'm qarz berib, keyin 10 000 so'mini qaytib olsangiz, qancha pulingiz qoladi?
  96. Agar bir dona olmaning narxi 1500 so'm bo'lsa va sizda 45 000 so'm bo'lsa, necha dona olma olasiz?
  97. Har kuni 3000 so'm tejab borsangiz, bir oyda jami qancha pul yig'iladi? (30 kun)
  98. Agar siz haftada 6 marta sport bilan shug'ullansangiz, 4 haftada jami necha marta shug'ullanasiz?
  99. Har kuni 8 000 so'm sarflasangiz, bir haftada jami qancha sarflaysiz?
  100. Har kuni 7 000 so'm tejab borsangiz, 3 oyda (90 kun) jami qancha tejagan bo'lasiz?